



در چند دهه اخیر راه اندازی فودکورت (Food Court) به یکی از ویژگیهای اصلی مراکز خرید و مکانهای عمومی بزرگ تبدیل شده است. فودکورت فضایی مشترک است که در آن چندین رستوران و فستفود با منوهای متنوع کنار هم قرار دارند و مشتریان میتوانند پس از سفارش از هر کدام، در فضای عمومی مرکزی بنشینند و غذا میل کنند. به عبارت دیگر، فودکورت یا «سرای غذا» گونهای میدان عمومی در مراکز خرید، فرودگاهها و مکانهای پرتردد است که با ارائه غذاهای گوناگون، پاسخگوی سلایق مختلف است. اهمیت فودکورتها به حدی است که برخی کارشناسان صنعت خردهفروشی میگویند «فودکورت به هسته مراکز خرید تبدیل شدهاند».
کانسپت راه اندازی فودکورت از آمریکا آغاز شد و از دهه ۱۹۸۰ میلادی بهسرعت جهانی شد؛ امروزه علاوه بر مراکز خرید، فودکورتها در فرودگاهها، دانشگاهها و دیگر فضاهای تجاری بزرگ نیز اجرا میشوند. در ایران نیز فودکورتها بهویژه در شهر تهران و مجتمعهای بزرگ بهسرعت در حال گسترشاند و نمونههایی مانند فودکورت پالادیوم، کوروش مال و ایرانمال بهعنوان مقاصد محبوب غذاخوری با تنوع بالا شناخته شدهاند. در این مقاله به بررسی مفصل مفهوم فودکورت، انواع مدلها، مراحل طراحی و راه اندازی فودکورت، تجهیزات لازم و روند کسبوکار آن پرداخته و نکات عملی لازم برای موفقیت در این صنعت را ارائه میکنیم. تجهیزات آشپزخانه صنعتی فروشگاه راکار با تنوع بالا راه حل مشکلات آشپزخانه شما.
فودکورت (Food Court) فضایی وسیع و باز است که معمولاً در داخل مراکز خرید، فرودگاهها و مجتمعهای تفریحی ایجاد میشود و چندین رستوران و غرفه فستفود را در خود جای میدهد. هر غرفه غذاهای خاص خود را ارائه میکند و مشتری میتواند از چند غرفه متفاوت خرید کند و در مکان نشیمن عمومی غذایش را میل نماید. به دلیل همجواری رستورانها و ارائه منوی متنوع، فودکورتها به مقصدی ایدهآل برای گروههای مختلف سلیقه تبدیل شدهاند؛ بهگونهای که همه اعضای خانواده یا گروه دوستان میتوانند غذاهای مورد علاقه خود را با هم پیدا کنند.
این ایده در آمریکا ریشه دارد و اولین اجرای موفق آن در مارس ۱۹۷۴ در مرکز خرید «پاراموس پارک» ایالت نیوجرسی رخ داد. پس از آن، کانسپت فودکورت بهسرعت در آمریکا و سایر نقاط جهان پخش شد و تا دهه ۸۰ میلادی به یکی از بخشهای محوری مراکز خرید مدرن بدل گردید.
با این حال، ریشههای فودکورت را میتوان در میدانهای غذا و «هاوکر سنتر»های آسیا جستجو کرد؛ برای مثال اولین هاوکر سنترهای پاکیزه در مالزی (1967) و سنگاپور (دهههای ۱۹۵۰-۶۰) شکل گرفتند تا گاریهای خیابانی را منظم و غذاهای ارزان را ارائه دهند. امروزه فودکورتها مدلی سرپوشیده و تهویهشده از هاوکر سنترها هستند که تجربه غذاخوری سریع و متنوع را در فضاهای تجاری بزرگ به مشتریان ارائه میدهند.

فودکورتها بر اساس مکان و شکل اجرا به چند دسته تقسیم میشوند:
هر کدام از این مدلها با توجه به مخاطب و موقعیت جغرافیایی خود، ویژگیهای متفاوتی دارند. برای مثال، فودکورت مرکز خرید به دلیل رفت و آمد بالای خریداران، تنوع بیشتری از غرفهها را خواهد داشت، در حالی که در فرودگاهها تمرکز بر غذاهای بینالمللی و خدمات سریع است. به هرحال در همه این مدلها کیسهای متنوع غذایی مانند فستفود، غذای خیابانی بینالمللی، رستورانهای ایرانی و کافیشاپها کنار هم حضور دارند تا نیاز جمعیت گسترده و متنوع را پاسخ دهند.
بیشتر بخوانید: راهنمای جامع رستوران فست کژوال
فودکورت با رستورانهای معمولی یا زنجیرهای از نظر ساختار و تجربه مشتری تفاوتهای قابلتوجهی دارد:
بهطور خلاصه، فودکورتها فضایی غیررسمی، باز و شلوغ با غرفههای کوچک و منوهای گوناگون دارند، در حالی که رستورانها فضا و سرویسدهی متمرکزتر و دکور مجزایی ارائه میکنند. برای آشنایی بیشتر میتوانید تجهیزات پیتزا فروشی را بررسی کنید.
در سطح بینالمللی چندین برند یا مجموعه فودکورت موفق وجود دارد که کانسپت خاص خود را دارند. بهعنوان مثال، Food Republic یک زنجیره فودکورت سنگاپوری است که زیرمجموعه گروه BreadTalk میباشد و در مراکز خرید معتبر آسیا و آمریکا شعبه دارد. این برند با گردآوری چندین رستوران تخصصی آسیایی و غربی، یک فضای متنوع غذایی و محیطی جذاب را ایجاد کرده است. (همچنین کانسپت «Urban Eatery» در برخی کشورهای غربی و کانادا نیز با ایده سالنهای غذای مدرن شناخته شده است.)
در ایران نیز برخی مراکز خرید بزرگ دارای فودکورتهای بسیار موفق و شناخته شده هستند. بهعنوان مثال، مجتمع پالادیوم تهران یکی از معروفترین و لوکسترین مراکز خرید شمال تهران است که در طراحی خود فودکورتی مدرن دارد. این مجتمع بیش از ۱۵۰ واحد تجاری از برندهای معتبر داخلی و خارجی را شامل میشود و امکانات رفاهی متعددی دارد که یکی از آنها فودکورت با تنوع غذایی بالا است. همچنین کوروش مال در غرب تهران، بزرگترین مجتمع تجاری پایتخت با بیش از ۵۰۰ واحد تجاری است که از تفریحات گوناگون شامل بزرگترین پردیس سینمایی ایران، هایپرمارکت و فودکورتهای متنوع بهره میبرد. ایرانمال (بزرگترین مرکز خرید جهان از نظر مساحت) نیز دارای فودپلازاهای چندمنظوره با انواع رستورانهای ایرانی و بینالمللی میباشد.
نام برندهایی مانند پالادیوم، کوروش و ایرانمال امروزه مترادف تجربه خرید و تفریح همراه با تنوع رستوران است؛ هرچند فودکورتهای مستقل و زنجیرهای هم در ایران کمکم پا گرفتهاند. بهعنوان مثال مرکز خرید اوپال (Opal) در تهران یک فودکورت جمعوجور و شیک دارد، یا «Food Republic ایرانمال» از جمله شعبههای موفق خارجی است. هریک از این برندها و مراکز با تمرکز بر طراحی فضا، استراتژی منو و ارائه خدمات متنوع تلاش میکنند تجربه متفاوتی از خوردن در فودکورت را ارائه دهند.
راه اندازی فودکورت یک پروژه بزرگ و پیچیده است که شامل مراحل متعدد طراحی، برنامهریزی مالی و مدیریتی، اخذ مجوز و اجرای ساخت میشود. مراحل کلی عبارتند از:
هر یک از این مراحل نیازمند هماهنگی دقیق و نظارت است؛ به همین دلیل برخی کارفرمایان از مشاوران فنی و مالی در زمینه طراحی و راه اندازی فودکورت بهره میگیرند تا احتمال بروز مشکلات کاهش یابد. پس از اتمام این مراحل، فودکورت آماده افتتاح و خدمتدهی به مشتریان میشود.

یکی از مهمترین تصمیمات در راه اندازی فودکورت تعیین کانسپتهای غذایی و تنوع منو است. معمولاً در یک فودکورت ترکیب چند کانسپت اصلی دیده میشود تا سلایق گسترده را پوشش دهد؛ به طور مثال یک فودکورت میتواند شامل غرفههای برگر و پیتزا (کانسپت برگر/پیتزا)، غرفه سوشی و غذای آسیایی (کانسپت آسیایی)، غرفه غذای ایرانی یا سنتی، غرفه فستفود دریایی (نظیر ماهی سرخکرده) و یک کافیشاپ باشد. تنوع برای جذب مشتری ضروری است. در عین حال هر کانسپت باید با آشپزخانه و تجهیزات ویژه خود تجهیز شود.
به عنوان مثال، اگر کانسپت پیتزا باشد، نیاز به فر مخصوص پیتزاست (فر سنگی یا ریلی)؛ اگر غرفه سوشی یا غذای آسیایی باشد، ممکن است به اجاقهای مخصوص و دستگاه سوخاری سفارشی نیاز باشد؛ غرفه برگر نیز معمولاً به گریل گازی یا برق، سرخکن سیبزمینی و پمپ برگر نیاز دارد. انتخاب هوشمندانه منو و ترکیب غذاها میتواند هزینهها و آشفتگی را کاهش دهد.
همچنین توصیه میشود علاوه بر غذاهای متنوع، گزینههای متناسب با رژیمهای خاص (گیاهی، کمکالری، خارجی محبوب مانند مکزیکی یا ایتالیایی) در منو باشد. برخی فودکورتها حتی بخشهایی برای دسر و بستنی یا نوشیدنیهای تخصصی (اسموتی، قهوه ویژه) در نظر میگیرند. تنوع ایدهها و نوآوری در منوها بهویژه در بازار رقابتی امروز اهمیت بسیاری دارد.
بیشتر بخوانید: راهاندازی رستوران سلف سرویس یا بوفه آزاد
یکی از مهمترین بخشهای راه اندازی فودکورت تهیه تجهیزات صنعتی آشپزخانه است. این تجهیزات باید متناسب با کانسپتهای انتخابشده و حجم کاری فودکورت باشد. برخی از دستهبندیهای کلیدی تجهیزات عبارتاند از:
در مجموع، بسته به ابعاد فودکورت و کانسپتهای انتخابی، لیستی جامع از تجهیزات صنعتی تهیه میشود. داشتن تجهیزات با کیفیت بالا، نصب و پشتیبانی مطمئن و گارانتی اصالت کالا برای موفقیت کسبوکار حیاتی است. برای آشنایی بیشتر میتوانید تجهیزات سوخاری را بررسی کنید.
یکی از کلیدهای موفقیت اقتصادی در راه اندازی فودکورت، مدل درآمدی مناسب برای مالکان مکان و غرفهداران است. معمولاً قراردادهای معمول در فودکورت ترکیبی از اجاره ماهیانه و دریافت درصدی از فروش است. به بیان دیگر، مرکز خرید یا سرمایهگذار فودکورت علاوه بر دریافت اجاره ثابت و ودیعه از هر غرفه، درصدی از فروش آنها را نیز به عنوان درآمد دریافت میکند. این مدل دوگانه (اجاره + پورسانت فروش) برای مالک فضا بسیار جذاب است؛ زیرا یک درآمد ثابت ماهیانه دارد و در عین حال با افزایش فروش کلی فودکورت سودش نیز بیشتر میشود. از سوی دیگر، این نظام باعث میشود صاحب رستورانها نیز در سود و زیان مکانی سهیم شوند و به بهبود فروش خود ترغیب باشند.
علاوه بر اجاره، مالکان فودکورت ممکن است هزینههایی نظیر شارژ فضای عمومی (نظافت، برق و غیره) را بین غرفهها تقسیم کنند. در عمل، دریافت درصد از فروش باعث میشود مالکان فضا بهعنوان شریک درآمد غرفهها عمل کنند. این امر در نهایت انگیزه ایجاد کسبوکار موفق در فودکورت را در هر دو طرف قرارداد (مالک فضا و رستوراندار) بالا میبرد.

نسل جدید فودکورتها با بهکارگیری فناوریهای پیشرفته، تجربه مشتری و کارایی را به سطح بالاتری میبرند. برخی از فناوریهای نوین عبارتند از:
همه این فناوریها باعث میشوند فودکورتهای آینده سریعتر، هوشمندانهتر و کاربرپسندتر شوند. بهعنوان نمونه، استفاده از منوهای دیجیتال و سفارش آنلاین در فودکورتها راه حلی برای صفهای طولانی ناهار و شام است که به «بهبود تجربه مشتری و کاهش ازدحام» منتهی میشود. بنابراین، سرمایهگذاری روی فناوریهای نو و آموزش کارکنان برای استفاده از آنها، میتواند مزیت رقابتی مهمی در صنعت فودکورت ایجاد کند. برای آشنایی بیشتر میتوانید تجهیزات فست فود را بررسی کنید.
بیشتر بخوانید: راه اندازی رستوران غذای دریایی
در این مقاله بهصورت جامع به مفهوم فودکورت و تمام جنبههای راه اندازی فودکورت آن پرداختیم. دیدیم که فودکورت با ارائه تنوع غذایی و تجربهای اجتماعی، بهسرعت در ایران و جهان گسترش یافته است. برای موفقیت در راه اندازی فودکورت، برنامهریزی دقیق، طراحی کارآمد و استفاده از تجهیزات آشپزخانه صنعتی مناسب حیاتی است. همین حالا با ما تماس بگیرید تا اطلاعات بیشتری درباره این محصول دریافت کنید و سفارش خود را ثبت کنید. راکار آماده است تا بهترین تجهیزات آشپزخانه صنعتی را با کیفیت بالا و قیمت مناسب در اختیار شما قرار دهد.
کوشش ما برآن بوده تا با استفاده از اطلاعات بروز مراجع معتبر جهان، اطلاعات کاربردی ، دقیق و قابل استناد برای کمک به موفقیت و رشد کسب و کار شما گرداوری کنیم و بتوانیم در صنعت غذا و نوشیدنی قدمی در راستای ارتقای انتقال دانش عملی برداریم. به همین منظور گرداوری، تدوین و نگارش کلیه موضوعات و مقالات وبسایت ها و پایگاه های مجازی هلدینگ شبستری توسط مشاوران و متخصصان هلدینگ شبستری زیرنظر جناب آقای یوسف شبستری صورت گرفته.
مشاهده همه پست های USH
برای راه اندازی رستوران و آشپزخانه نیاز به مشاوره داری؟
کافیه فرم زیر رو پر کنید، همکاران ما در کمترین زمان با شما تماس خواهند گرفت.
هنوز حساب کاربری ندارید؟
ایجاد حساب کاربرینیاز به پشتیبانی دارید ؟
برای شروع چت در واتس اپ روی یکی از کارشناسان زیر کلیک کنید.
نیاز به پشتیبانی دارید ؟
برای شروع چت در واتس اپ روی یکی از کارشناسان زیر کلیک کنید.